Os autónomos e
autónomas tamén
traballamos polos
nosos dereitos

Os autónomos temos un sistema de cotización deficitario e atrasado que non encaixa coa realidade do noso traballo, nin permite contribuír de xeito xusto cos nosos ingresos. Na actualidade, quen gaña pouco, asfixia, e quen gaña moito, non aporta. Hai que reverter esta situacón para construir un sistema de cotización equitativo e trasladar a xustiza contributiva tamén ao noso coletivo.

Propostas como a “Tarifa Plana” son medidas con bo espírito pero que non solucionan o problema troncal dun modelo de cotización inxusto, e que só favorece a precarización. Máis aínda, son medidas a curto plazo que non permiten dar resposta ao autónomo que, unha vez terminado o seu período de tarifa plana, non ten todavía suficientes ingresos para facer fronte a una cota abusiva. Un sistema deficitario e inxusto non se soluciona parcheando, mais transformando o modelo.

A cotización por ingresos reais, incluida no Pacto de Toledo dende o seu inicio, ten sido promesa electoral da maioría de partidos políticos, e sempre queda en papel mollado. É tempo de dignificar ao noso coletivo cun sistema de cotización similar ao dos traballadores por conta allea.

Dende UATAE pedimos a posta en marcha dun sistema de cotización por ingresos reais co que se persegue a xustiza contributiva e a proporcionalidade de cotización dos traballadores e traballadoras autónomas.

Actualmente, a media das pensións ás que acceden os traballadores autónomos no momento da súa xubilación son inferiores nun 41% á media das pensións dos asalariados. Os datos son aínda máis alarmantes no caso das mulleres, cuxas pensións son uns 26% inferiores ás dos homes autónomos.

A solución a esta gran desigualdade pasa pola implementación dun sistema de cotización baseado nos ingresos reais que permita o aumento progresivo das pensións dos traballadores autónomos.

Doutra banda, dado que as bases de cotización dun traballador pode variar ao longo da súa vida laboral, UATAE propón que se poida elixir o período da vida laboral que compute para calcular a pensión de xubilación. Evítase así a circunstancia daquelas persoas cuxo cálculo da pensión vese penalizado por uns anos de inactividade ou de cotizacións baixas durante os últimos 25 anos de actividade, sen que se teña en conta as súas cotizacións no resto da súa vida laboral.

En canto á prestación por cesamento de actividade, dado que está demostrado que coa súa actual regulación resulta absolutamente ineficiente, ata o punto de que menos menos do 1% do colectivo accedeu a ela no peor da crise, é indiscutible a necesidade de abordar unha reforma que permita adaptala á realidade do traballo autónomo.

dende UATAE propoñemos modificar os requisitos de acceso á prestación por cesamento de actividade, así como ampliar as situacións de acceso á cobertura:

• Acceso á prestación para aqueles traballadores autónomos cuxos ingresos sexan inferiores ao SMI durante un ano.
• Modificación do xeito de acreditar as perdas. Actualmente, unha das principais causas de solicitude da prestación por cesamento de actividade é a obtención de perdas derivadas da actividade. Con todo, a lei esixe acumular perdas durante un exercicio concreto, algo que é inasumible para moitos autónomos, que cesan na actividade antes de cumprir o requisito temporal. Por iso, debe de modificarse a forma de acreditar a inviabilidade do negocio, podendo demostrarse a través dun informe de expertos.
• Incorporación da causa legal de cesamento de actividade por modificacións substanciais no desenvolvemento da actividade non imputables ao autónomo. Ata o de agora, as causas legais que dan dereito á prestación por cesamento de actividade están taxadas na lei e son moi pechadas, o que leva en moitas ocasións a que algúns traballadores que deben cesar a súa actividade por causas alleas a eles non poidan acceder á prestación. Por iso, calquera traballador autónomo debe poder acceder á prestación cando a causa do peche do seu negocio non lle sexa imputable.

Por último, débese incorporar aos autónomos naquelas medidas protectoras, que en forma de subsidios aplícanse unicamente para traballadores por conta allea, como pode ser o subsidio por desemprego ou o subsidio para maiores de 52 anos. Non só obriga a iso os máis elementais principios do sentido común, senón o feito certo de que os autónomos tamén cotizan á Seguridade Social polos mesmos conceptos que os traballadores por conta allea, substituíndo a cotización por desemprego pola de cesamento de actividade.

3.1. Dedución da base de cotización do autónomo no rendemento neto da súa actividade para favorecer unha maior cotización á Seguridade Social.

Unha das necesidades ás que se debe atender é a de establecer unha remuneración deducible fiscalmente polo desenvolvemento da actividade económica do traballador autónomo que reduza na parte que corresponda os ingresos por facturación obtidos polos servizos prestados.

Aínda que é certo que o importe facturado é a remuneración que obtén o traballador autónomo polo traballo realizado, non é menos certo que todos aqueles conceptos facturados requiren o desempeño dun traballo, unha constancia e unha dedicación que, ao prestarse directamente polo traballador autónomo, diminúen a contía para facturar, dado que se se incluíse a cuantificación do devandito traballo na facturación, isto é, o custo da man de obra por conta allea, aumentaría considerablemente o prezo.

Por iso, aínda que a facturación debe manterse a efectos tanto do Imposto sobre o Valor Engadido como do Imposto da Renda das Persoas Físicas, debe considerarse que este tipo de traballo cualifíquese como unha retribución do traballador autónomo, pero non como un maior ingreso, senón como un gasto deducible que diminúa o rendemento neto da actividade.

Con respecto ao valor desta retribución, propoñemos que sexa a equivalente á base de cotización da Seguridade Social do traballador autónomo, fomentando ademais que os traballadores por conta propia eleven a súa base de cotización estimulados pola dedución da mesma.

3.2. Equiparar a redución polo exercicio de actividades económicas á redución por obtención de rendementos do traballo.

Os traballadores por conta allea cuxos rendementos netos do traballo sexan inferiores a 16.825€ gozan dunha minoración dos mesmos de ata 5.565€ anuais, sempre que non teñan rendas, excluídas as exentas, distintas do traballo superiores a 6.500€.

Con todo, as rendas obtidas polos traballadores autónomos no exercicio da súa actividade teñen a cualificación de Rendementos de Actividades Económicas. A estes rendementos élles aplicable unha redución que, a priori, puidese parecer similar, pero comparativamente é notoriamente desventaxosa.

En primeiro lugar, a redución máxima á que poden optar é de 3.700€, moi inferior aos 5.565€ establecidos para minorar os rendementos do traballo.

En segundo lugar, os requisitos para acceder a esta redución son considerablemente máis esixentes. Mentres que nas rendas do traballo son beneficiarios da redución os contribuíntes cuxos rendementos netos sexan inferiores a 16.825€, no ámbito das actividades económicas son beneficiarios aqueles suxeitos pasivos que obteñen uns rendementos inferiores a 14.450€.

En terceiro lugar, para aplicar a redución aos rendementos do traballo, unicamente require que o perceptor non obteña rendas distintas ás do traballo superiores a 6.500€ (sen incluír as exentas), algo que contrasta con todos os requisitos esixidos para aplicar a minoración dos rendementos de actividades económicas, como que o 70% da facturación se atope suxeita a retención, que non obteña rendementos do traballo por importe superior a 4.000€, que o conxunto de gastos deducibles non exceda do 30% dos rendementos íntegros, etc.

Ao noso xuízo, todos estes requisitos non teñen sentido algún, máis aínda cando se trata de favorecer a aqueles contribuíntes con rendas máis baixas, pois non dependen da capacidade económica do contribuínte, senón da propia natureza da súa actividade. Por exemplo, poderíase dar a circunstancia na que un contribuínte cuxos rendementos sexan 10.000€ non pode aplicar esta redución polo feito de non ter retención nas súas facturas, mentres unha persoa cuxas rendas de actividades económicas ascenden a 11.000€ si se beneficiaría da redución se cumpre todos os requisitos. Atopámonos claramente ante un prexuízo para o primeiro.

Por iso, dende UATAE consideramos que se deberían eliminar todos eses requisitos e equipararse aos esixidos a traballadores por conta allea.

3.3. Reforma do Réxime Especial do Criterio de Caixa.

O Réxime especial do Criterio de Caixa presentouse como un gran avance para os traballadores autónomos. A aplicación do mesmo permitiría aos autónomos ingresar o IVE/IVE na Axencia Tributaria unha vez cobrada a factura correspondente. A priori, este sistema é bastante máis xusto que o existente ata a súa chegada. Con todo, debido ás deficiencias deste sistema, menos do 1% dos autónomos acolléronse ao mesmo.

Por iso, é necesario levar a cabo unha reforma do Réxime Especial do Criterio de Caixa, debendo empezar por eliminar a obrigación en virtude da cal as empresas que establezan relacións comerciais con autónomos acollidos ao réxime especial non poidan deducir os gastos soportados con estes provedores ata que efectúen o pago. Desta maneira conseguiríase acabar con esa especie de autodiscriminación que se dá no momento en que se decide optar polo criterio de caixa, que non permite aos teus clientes deducirse o IVE/IVE no momento de pagamento, eliminando a desvantaxe competitiva ao resto de empresarios.

Outro dos grandes inconvenientes que ten o Réxime de Criterio de Caixa, é que, ao 31 de decembro, débese ingresar na Axencia Tributaria todo o IVE/IVE pendente nese exercicio, independentemente de que se cobrou non. Por tanto, baixo esta fórmula atopámonos co mesmo problema que no criterio de pagamento, no que os autónomos deben facer fronte ao pago dunhas cotas de IVE que aínda non cobraron. Por iso, propoñemos que se elimine a obriga de ingresar o IVE pendente ao termo de cada exercicio cando este non se cobrou.

As traballadoras autónomas asumen no traballo autónomo a maior brecha de participación no emprego, do 35%, son as xubiladas máis pobres, cun 26% menos na súa pensión que a dos autónomos homes, que xa é un 41% menor respecto a as pensións dos asalariados: o traballo da muller autónoma é de encasillamiento permanente, e as súas cotizacións e dereitos insuficientes e incompatibles cun desenvolvemento profesional e persoal pleno.

Ademais, as dificultades para conciliar e para atender os coidados cando se decide ter fillos, xunto coas barreiras para acceder a determinados ámbitos da actividade e ao financiamento, son os motivos fundamentais da escasa participación da muller no traballo autónomo ou do abandono da actividade cando se é nai.

Por iso, dende UATAE entendemos que é urxente trasladar as conquistas feministas que se dan na sociedade tamén ao traballo autónomo e ir alargando en dereitos e igualdade ás mulleres do noso colectivo. Para iso é necesario poñer en marcha plans emprendedores destinados a facilitar a entrada da muller no autoemprego ademais de estratexias eficaces para ir equilibrando a brecha de participación e o afortalamento do papel da muller no traballo autónomo.

Propostas:

1. Plan emprendemento feminino
Construción dun órgano consultivo no marco do diálogo social e con asociacións de autónomos encargados de establecer plans e estratexias para a progresiva redución da brecha de participación da muller no traballo autónomo.

2. Que as administracións públicas que teñan partidas para contratación pública destinadas a proxectos de autoemprego, destinen unha porcentaxe mínima do 40% á contratación de proxectos dirixidos por mulleres autónomas.

Na actualidade temos máis de 225.000 falsos autónomos, é dicir, persoas adscritas ao RETA pero que cumpren as funcións dun traballador por conta allea en termos de total dependencia, alleidade e retribución.

Este modelo de precarización do traballo e de laminación de dereitos, púxose en auxe sobre todo grazas ás plataformas dixitais de negocio aínda que xa eran habituais en sectores tales como a avogacía ou o xornalismo.

Esta fraude interesa ás empresas defraudadoras que o practican xa que aforran custes de contratación e non lles compromete co traballador para respectar ningún dereito laboral: son traballadores sen paro, sen vacacións, que pagan a súa propia seguridade social e que ademais poden ser despedidos ao día seguinte sen nin sequera avisarlles nin pagarlles ningunha indemnización.

As inspeccións de traballo e o lobby social, sindical e asociativo están a dar mostras dun progresivo avance neste campo pero soamente unha transformación real do sistema que afecta aos traballadores autónomos, dotándoos de dereitos e de garantías, pode facer que o RETA deixe de ser un choio, e por tanto de ser utilizado polas empresas en detrimento de os dereitos dos traballadores, acompañando esta estratexia cun aumento das inspeccións.

Na actualidade temos máis de 225.000 falsos autónomos, é dicir, persoas adscritas ao RETA pero que cumpren as funcións dun traballador por conta allea en termos de total dependencia,  ajenidad e retribución.

Segundo a EPA unicamente o 6,13% dos traballadores autónomos son menores de 30 anos. Esta porcentaxe é claramente menor que a porcentaxe de mozas que existe no contexto da poboación activa.

dende UATAE consideramos necesario impulsar medidas innovadoras, como pode ser a creación dun Banco de Ideas. Se o financiamento dun proxecto de emprendemento xa é difícil para a maioría das persoas, adquire aínda maior dificultade cando es unha persoa nova. Por iso, necesítase a apertura dunha liña de avais, que baixo a fórmula de “BANCO DE IDEAS” permita analizar e apoiar aqueles proxectos protagonizados por persoas mozas que acheguen valor social e persoal.

Outra medida que UATAE considera necesaria é o establecemento dunha cota-nova de cotización á Seguridade Social en relación á idea de traballo autónomo parcial compatible cos estudos e a formación, cun límite de idade e ingresos, xa que moitos mozos poderían emprender unha actividade parcial por conta propia mentres estudan e melloran a súa formación.

A Lei 6/2017 do 24 de outubro, de Reformas Urxentes do Traballo Autónomo, na súa disposición adicional segunda, prevé a constitución efectiva e posta en marcha do funcionamento do Consello do Traballo Autónomo tras seis meses despois da entrada en vigor da devandita Lei.

É por iso que a actualización da representatividade é urxente e, ademais, debe facerse de acordo aos avances democráticos e sociais da España de hoxe. Por iso propoñemos que o sistema preciso e adecuado para determinar o grao de representatividade das organizacións de autónomos é o da elección directa, mediante o cal os autónomos poidan expresar voluntariamente a súa opinión sobre quen debe representalos.

Trataríase, por tanto, dun procedemento similar ás eleccións sindicais. Desta maneira, todos os autónomos terán dereito a participar na elección das organizacións representativas do colectivo, sen estar asociado a ningunha delas ou, mesmo, estando asociado a algunha a través dunha asociación integrada, poder votar a outra asociación. A máxima sería: un autónomo, un voto.

Respecto aos procedementos técnicos sobre os que se asentará devandito proceso, non é necesario explicar en profundar nin entrar a apoiar a suficiencia de desenvolvemento de medios tecnolóxicos actuais que poidan usarse para a votación no devandito proceso facendo uso do certificado dixital que cada autónomo emprega de maneira ordinaria.

Por tanto, as propostas de  UATAE son:

Un proceso democrático baseado na vontade directa expresada por cada traballador e traballadora autónomo

Que os traballadores poidan expresar o seu voto a través de medios presenciais e telemáticos para garantir unha maior participación no devandito proceso.

A sentenza do Tribunal Supremo 381/2019, do 2 de xullo, supón practicamente unha emenda á Lei de Segunda Oportunidade na liña que viña demandando UATAE: a xurisprudencia estableceu a obrigatoriedade de que as débedas de titularidade pública entren tamén no plan de pagos aprobado polo xuíz, e poidan ser obxecto de condonación e fraccionamento.

Sen dúbida, é unha boa noticia. Aínda que, para unha maior seguridade xurídica, dende  UATAE consideramos necesario reformar a lei incorporando o contido da sentenza, e que, en todo caso, recoñeza a exoneración das débedas de titularidade pública tras a liquidación do patrimonio e tras someterse o afectado ou afectada a un plan de pago durante cinco anos que non satisfixese a totalidade das mesmas.

En calquera caso, é imprescindible establecer un proceso de rehabilitación que impida a morte civil do afectado, que pase por un plan de viabilidade que comprometa a todos os acredores e permita o refinanciamento. Aínda que, se finalmente non é posible, ten que haber un punto e final, como sinalabamos anteriormente.

Os traballadores autónomos enfróntanse no seu día a día ao incumprimento continuo dos prazos que fixa a Lei para o pago de facturas. Ano tras ano comprobamos como o período medio de cobranza de facturas aumenta, chegando a situarse en 95 días. Esta cuestión non é de balde, dado que os autónomos, en moitas ocasións atravesan dificultades de tesourería derivadas deste atraso na cobranza da súa remuneración. É evidente que, debido á laxitude imperante na loita contra a morosidade, as grandes empresas e, mesmo, as administracións públicas fináncianse á conta dos autónomos e pequenas empresas, coa grave repercusión que isto pode xerar na actividade destes últimos en termos de liquidez e viabilidade do seu negocio. Por iso, débese avogar pola implantación dun réxime de control da morosidade que sexa realmente efectivo e permita aos autónomos a cobranza das súas facturas nun prazo de 30 días, que é o máximo legalmente establecido.

Á marxe das sancións que legalmente puidesen establecerse, un bo incentivo para que empresas e administracións públicas cumpran os prazos de pago consistiría na inversión do suxeito pasivo naqueles casos nos que se supere o límite legal de pago das facturas. Desta maneira, cando se dea tal circunstancia, xa non sería o autónomo o encargado de ingresar o IVE/IVE devindicado nas súas facturas, senón o cliente que incumpre o prazo de pago. Con esta sorte de sanción, as grandes empresas e as propias Administracións Públicas terían que afrontar as complicacións derivadas da inversión do suxeito pasivo, asumindo as consecuencias da súa demora no pago.

A importancia do medio rural en España é innegable: representa o 85 por 100 do territorio, pero integra en torno ao 20% da poboación (ata un 35% incluíndo as zonas  periurbanas).

O medio rural é unha contorna estratéxica, por canto abastece de alimentos seguros e de calidade, resultado da actividade agraria e pesqueira, así como para conservación e prevención de danos no medio ambiente. Doutra banda, desenvólvense estas actividades que contribúen á creación de emprego, á innovación e ao equilibrio no saldo comercial da economía española. Con todo, o despoboamento das zonas rurais e os movementos migratorios segue crecendo, acusada polos desequilibrios de índole administrativa, económica, social, demográfica ou relacionados coa sociedade do coñecemento.

Unha das claves para frear esta sangría poboacional é, precisamente, o autoemprego.

Propostas:

Substitución xeracional.

Fomento de proxectos que permitan o mantemento interxeracional de actividades rendibles. Apoio a todas as persoas que queiran ceder unha actividade económica consolidada ou queiran emprender, baseando o seu proxecto empresarial nunha actividade xa existente.

Formación en habilidades para o emprendemento, economía do coñecemento e novas oportunidades de negocio.

A modernización tecnolóxica das zonas rurais debe ir en paralelo a unha maior información e formación, non só en novas tecnoloxías, senón ás novas oportunidades de emprego asociadas á economía dixital e do coñecemento, enerxías renovables.